اخبار

عضویت در خبرنامه



تبلیغات

محل تبلیغ شما

آزمایشات - بیلیروبین

  • کلیات
ایمیلچاپ
تاریخ ایجاد خبرتاریخ بروزرسانی: |نویسندهنویسنده: سید مهدی میری ابیانه

Bilirubin, Total, Seru

 

خلاصه: از بيلي‌روبين جهت پايش بيماري‌هاي كبدي، مجاري صفراوي و هموليتيك استفاده مي‌گردد.

نمونه: سرم

ظرف: لوله درب قرمز، لوله كاپيلري براي كودكان

نمونه‌گيري: در اطفال از پاشنه پا گرفته مي‌شود. (heelstick). اگر نمونه توسط نيشتر مويرگي (capillary puncture) گرفته مي‌شود، بايد از چلاندن (squeez) بيش از حد اجتناب شود چرا كه موجب هموليز و رقيق شدن با مايعات بافتي مي‌شود.

طريقه نگهداري: نمونه بايد دور از نور نگهداري گردد.

علل رد: هموليز واضح

محدوده مرجع: بزرگسالان: (mol/L μ17-5) mg/dl 1-3/0 كه تقريباً 70% آن بيلي‌روبين غير كونژوگه است.

* غيرمستقيم: (mol/L μ12- 4/3) mg/dl 8/0-2/0

* مستقيم: (mol/L μ1/5-7/1) mg/dl 3/0-1/0

محدودة مرجع بالاي بيلي‌روبين در نوزادان (mg/dl)

Full-term

premature

سن

5/2

9/2

Cord

6

8

كمتر از 24 ساعت

10

12

كمتر از 48 ساعت

12

15

5-3 روزگي

10

15

7 روزگي

 

مقادير بحراني: وجود زردي در 24 ساعت اول زندگي انديكاسيوني براي اندازه‌گيري بيلي‌روبين خواهد بود.

مقادير خطرناك: بيشتر از mg/dl 15 در نوزادان ترم، mg/dl 15-10 در نوزادان پره‌ترم. در بيماري هموليتيك نوزادي (HDN) انديكاسيون‌هاي تعويض خون به اين صورت است:

ـ هماتوكريت كمتر از 45% كومبس مستقيم مثبت همراه با بيلي‌روبين بيشتر از mg/dl 4 در خون بندناف

ـ افزايش پست‌ناتال بيلي‌روبين به ميزان بيشتر از md/dl/hour  1 براي بيشتر از 6 ساعت.

ـ كم‌خوني پيش‌رونده همراه با افزايش بيلي‌روبين بيشتر از md/dl/hour  5/0

ـ ادامه يافتن كم‌خوني پيش‌رونده.

ـ استفاده از بيلي‌روبين به تنهايي، بيلي‌روبين بيشتر از mg/dl 15 براي بيشتر از 48 ساعت.

كاربرد: علل افزايش بيلي‌روبين:

بيماري كبدي ـ صفراوي: هپاتيت، كلانژيت، كله‌سيستيت، سيروز، بدخيمي‌هاي كبدي اوليه و ثانويه، مصرف الكل (معمولاً همراه با افزايش AST، ‍GGT و MCV)، كلستاز (خارج و داخل كبدي)، منونوكلئوز عفوني، سندرم دوبين - جانسون، بيماري ژيلبرت. اگر بيش از 80% بيلي‌روبين توتال از نوع غير كونژوگه باشد و بيلي‌روبين توتال نيز كمتر از mg/dl 6 باشد بايد هموليز يا بيماري ژيلبرت را مدنظر داشت.

سوء تغذيه و يا ناشتا بودن طولاني به مدت بيشتر از 36 ساعت باعث افزايش متوسط بيلي‌روبين مي‌گردد.

كم‌خوني بدخيم، كم‌خوني هموليتيك، اريتروبلاستوز جنيني، هماتوما، تزريق خون خصوصاً اگر چندين واحد خون در مدت زمان كوتاه تزريق گردد يا بصورت واكنش تأخيري نيز مي‌تواند سبب افزايش بيلي‌روبين گردد.

انفاركت و آمبولي ريوي، نارسايي احتقاني قلب (CHF).

محدوديت‌ها: سرم هموليز و ليپميك باعث ايجاد خطا در نتايج به دست آمده مي‌گردد. در معرض نور بودن به مدت طولاني سبب فتوايزومريزاسيون و افزايش بيلي‌روبين مستقيم مي‌شود. براي انسداد فوكال صفراوي استفاده از آلكالن فسفاتاز سرم مي‌تواند حساسيت بيشتري داشته باشد.

تداخلات دارويي: داروهاي متعددي سبب افزايش بيلي‌روبين هستند كه اغلب به دليل كلستاز و يا آسيب سلول كبدي باعث اين افزايش مي‌گردند. اهم اين داروها عبارتند از استامينوفن، آسپرين، استروئيدهاي آنابوليك، آزاتيوپرين، كلرپرومازين، كليندامايسين، اريترومايسين، استروژن هاي استريفيه، جنتامايسين، ايندومتاسين، ايزونيازيد، مهاركننده‌هاي MAO، متيل دوپا، نورتريپتيلين، DCP، پني سيلين، فنوتيازين، پروكائين آميد، پيرازين آميد، سولفوناميد، والپروئيك اسيد، وارفارين.           برخي داروها نيز سبب كاهش بيلي‌روبين بدليل تداخل در روش‌هاي اندازه‌گيري مي‌گردند كه شامل آميكاسين، مقادير بالاي ويتامين C و تئوفيلين مي‌باشد.

متدولوژي:در بالغين از روش فتومتري واكنش ديازو استفاده مي‌شود. بيلي‌روبين معمولاً با استفاده از اسيدسولفانيليك ديازوئي شده اندازه‌گيري مي‌شود؛ محصول واكنش در طول موج 540 نانومتر سنجيده مي‌شود. از آنجايي كه بيلي‌روبين غيركونژوگه به آرامي واكنش مي‌دهد، تسريع‌‌كننده‌هايي مانند كافئين يا متانول براي اندازه‌گيري بيلي‌روبين توتال به كار مي‌روند. با حذف تسريع‌كننده‌ها و واكنش مستقيم سرم يا پلاسما با معرف دياوز، بيلي‌روبين مستقيماً واكنش‌دهنده (بيلي‌روبين مستقيم) تعيين مي‌شود. از روش بيلي‌روبين اكسيداز هم مي‌توان استفاده نمود.

          در نوزادان كمتر از 10 روز مي‌توان از روش differential spectrophotometry استفاده نمود.

اطلاعات تكميلي: تفسير صحيح افزايش بيلي‌روبين با انجام ساير تست‌هاي بيوشيمي بهبود مي‌يابد. در هپاتيت حاد ويروسي همراه با زردي، AST, ALT به طور همزمان افزايش مي‌يابند، در صورتيكه افزايش بيلي‌روبين به تنهايي در بيماري ژيلبرت مشاهده مي‌گردد. انسداد مسير صفراوي بيشتر بصورت افزايش بيلي‌روبين و آلكالن فسفاتاز خود را نشان مي‌دهد. در انسداد صفراوي، GGT نيز افزايش مي‌يابد. اندازه‌گيري آميلاز و ليپاز براي تشخيص افتراقي زردي انسدادي مفيد است. در كلستاز داخل كبدي ترانس آمينازها در مقايسه با هپاتيت كمتر افزايش مي‌يابند.

 

 

 


برخورد باليني با بيمار مبتلا به زردي

فاكتورهاي

تشخيصي

نوع زردي

هموليتيك

هپاتوسلولار

كلستاز داخل كبدي

كلستاز خارج

كبدي

نشانه

بدون علامت يا درد پشت و درد مفاصل

تهوع، استفراغ، تب، بي‌اشتهايي

زردي شديد، ادرار تيره، مدفوع بي‌رنگ، خارش

زردي شديد، ادرار تيره، مدفوع بي‌رنگ، خارش، كلانژيت، كوليك صفراوي

يافته‌هاي باليني

اسپلنومگالي

هپاتومگالي دردناك، اسپلنومگالي

هپاتومگالي دردناك

هپاتومگالي، كيسه صفراي قابل لمس

تست‌هاي كبدي

بيلي‌روبين توتال

كمتر از

mg/dl 6

متغير

متغير، ممكن است بيشتر از mg/dl 30

كمتر از mg/dl 30

بيلي‌روبين مستقيم

كمتر از 20%

بيشتر از 50%

بيشتر از 50%

بيشتر از 50%

ALT

طبيعي

افزايش بيش از 5 برابر

افزايش 5-2 برابر

افزايش كمتر از 3-2 برابر افزايش بيشتر از 3 برابر در كلانژيت

الكان فسفاتاز

طبيعي

كمتر از 3-2 برابر

بيش از 5-3 برابر

بيشتر از 5-3 برابر

PT

طبيعي

افزايش يافته

افزايش‌يافته

افزايش يافته

تصحيح PT با تجويز ويتامين K

ـــ

خير

متغير

بله

انجام سونوگرافي كبد براي تشخيص گشادي مجاري صفراوي

خير

خير

خير

بله

انجام ERCP

نياز نيست

نياز نيست

معمولاً نياز نيست

انجام مي‌گردد

Bilirubin, Urine

مترادف: Bile ادرار

خلاصه: از آنجايي كه تمام بيلي‌روبين ادراري از نوع كونژوگه است، وجود آن در ادرار حاكي از وجود بيماري هپاتوسلولار يا مجاري صفراوي است. از ميان بيماري‌هايي ارثي، بيلي‌روبين ادراري در دوبين ـ جانسون و روتور (Rotor) مثبت است ولي در بيماري كريگلر ـ نجار و ژيلبرت (Gilbert) منفي است. هرگاه ادرار تيره‌ رنگ بود يا كف زرد رنگ داشت كه هر دو مطرح‌كننده بيلي‌روبينوري هستند، بايد از نظر بيلي‌روبين آزمايش شود.

نمونه: نمونه تصادفي ادرار (راندوم)

طريقه نگهداري: آزمايش بايد سريعاً انجام شود.

محدوده مرجع: منفي (حد بالاي طبيعي حدوداً mg/dl 02/0 است كه در روش‌هاي معمول رديابي نمي‌گردد).

كاربرد: در بيماري‌هاي هپاتوسلولار و انسداد مجاري صفراوي، بيلي‌روبين ادرار مثبت مي‌گردد. اين تست از حساسيت حدود 78%  و اختصاصيت 86% برخوردار است.

تشخيص افتراقي بيماري‌ها در موارد استفاده از

تست‌هاي بيلي‌روبين و اوروبيلينوژن ادرار

نوع زردي

بيلي‌روبين ادرار

اوروبيلينوژن ادرار

طبيعي

وجود ندارد

وجود نداردـ بسيار كم

زردي هپاتوسلولار (هپاتيت ويروسي، شيميايي، دارويي)

انسداد صفراوي (داخل و خارج كبدي)، يرقان انسدادي

وجود ندارد

زردي ناشي از هموليز

وجود ندارد

محدوديت‌ها: موارد مثبت كاذب در آلودگي ادرار با مدفوع، مصرف داروها مانند مفناميك اسيد، كلرپرومازين و ريفامپين ديده مي‌شود. در آلكالوز هم دفع بيلي‌روبين افزايش مي‌يابد.

        موارد منفي كاذب در موارد مصرف ويتامين ث و نيتريت‌ها و طولاني شدن زمان انجام آزمايش مشاهده مي‌گردد.

متدولوژي‌:

§       نوار ادرار كه اساس آزمايش واكنش ديازو است. از آنجايي كه بيلي‌روبين گلوكورونيد موجود در ادرار به سرعت به بيلي‌روبين ضعيف با واكنش‌دهي كمتر تبديل مي‌شود، ادرار بايد تازه باشد. اساس اين واكنش جفت‌شدن بيلي‌روبين با يك نمك دي‌آزونيوم در محيط اسيدي است.

§       آزمون تأييدي كه غالباً از diazo method test استفاده مي‌شود. در اين روش بيلي‌روبين با پارانيتروبنزن ديازونيوم پاراتولوئن سولفونات جفت و رنگ آبي يا ارغواني ايجاد مي‌كند (قرص يا نوار ادرار).

اطلاعات تكميلي: چنانچه آزمايش ادرار از نظر بيلي‌روبين مثبت و از نظر اوروبيلي‌نوژن منفي باشد نشانگر انسداد صفراوي داخل كبدي يا خارج كبدي است. آزمايش بيلي‌روبين ادرار از نظر تشخيص افتراقي زردي با ارزش است چرا كه در زردي هموليتيك بيلي‌روبينوري وجود ندارد.

تبلیغات

محل تبلیغ شما